Karamoja-regio: op reis naar een onbekend stuk Oeganda

Wie aan Oeganda denkt, denkt meestal aan gorilla’s, chimpansees en safari. Maar in het noordoosten van het land ligt een regio die nog nauwelijks op de toeristische kaart staat: Karamoja. Een plek van bergen, open savannes en sterke tradities. En tegelijk een regio waar toerisme vandaag pas echt begint te groeien.

Voor onze nieuwste groepsreis naar Noord-Oeganda, met éénmalig vertrek op 26/9, spraken we met Theo Vos. Theo is oprichter van Kara-Tunga, een organisatie die al tien jaar mee bouwt aan toerisme met positieve impact in Noord-Oeganda, en onze partner in deze regio.  

Hij herontdekte Karamoja toen hij zijn roots in Noordoost-Oeganda beter wilde leren kennen. Wat hij daar zag, veranderde zijn kijk op de regio én op toerisme.

“Ik merkte hoe weinig mensen eigenlijk wisten over Karamoja. Terwijl er hier zoveel natuur en cultuur te ontdekken valt.”

Karamoja stond lange tijd bekend als een moeilijk bereikbare regio met weinig perspectief. Net daarom zag Theo er een rol voor toerisme.

“Ik zag hoe trots jongeren werden wanneer bezoekers interesse toonden in hun cultuur. Toen besefte ik dat toerisme hier echt iets kan betekenen.”

Wat begon met enkele trekkings en eenvoudige tentenkampen groeide uit tot een organisatie die gidsen opleidt, een netwerk van community lodges ondersteunt en lokale ondernemers kansen geeft in de toerismesector.

Voor veel jongeren is gids worden vandaag een echte statusjob.

“Ze krijgen erkenning voor hun kennis van het landschap en hun cultuur. Dat verandert hoe ze naar zichzelf kijken.”

Meer nog: toerisme verandert ook hoe mensen naar hun eigen omgeving kijken. “Er zijn zelfs dorpen die dankzij bezoekers pas beseften hoe bijzonder hun landschap eigenlijk is.”

Kara-Tunga werkt bewust anders dan klassieke toeristische initiatieven. Veel verblijven liggen op grond die toebehoort aan de hele gemeenschap. Een deel van de inkomsten vloeit rechtstreeks terug naar lokale projecten.

“Tien procent van onze overnachtingen gaat naar een gemeenschapsfonds. Dorpen beslissen zelf of dat naar onderwijs, waterprojecten of andere prioriteiten gaat.”

Toerisme is zo ook een investering in lokale ontwikkeling. En het zorgt voor een extra inkomen, naast traditionele inkomstenbronnen zoals veeteelt.

Volgens Theo ligt de toekomst van toerisme in Oeganda in de minder bezochte gebieden. Zo krijgt toerisme een bredere impact. Wanneer het zich alleen concentreert op bekende highlights, blijven andere regio’s onzichtbaar.

“Oeganda wordt vaak herleid tot gorilla’s en chimpansees. Maar als iedereen alleen daarheen reist, is dat ook niet duurzaam.”

Noord-Oeganda toont een ander gezicht van het land: ruiger, minder bezocht en verrassend veelzijdig.

Je wandelt er in berglandschappen zoals Mount Moroto en Mount Kadam, ontmoet gemeenschappen waar toerisme nog nieuw is en reist door regio’s waar bezoekers nog echt opvallen. Door ook minder bezochte gebieden te verkennen, krijgt toerisme een bredere impact.

“Je komt op plekken waar normaal bijna niemand reist. Dat maakt het ook voor jou, als reiziger, extra bijzonder.”

Wat reizen in Karamoja anders maakt, is dat lokale gemeenschappen zelf mee bepalen hoe toerisme zich ontwikkelt.

Dorpsbezoeken gebeuren bijvoorbeeld alleen na overleg en op uitnodiging. “Soms kan het niet. Soms is er een ceremonie of een vergadering. Dan respecteren we dat.”

Samen met verschillende gemeenschappen ontwikkelde Kara-Tunga ook een manifesto en een bezoekersbelofte (tourist pledge). Daarin worden lokale verwachtingen en afspraken rond bezoek vastgelegd. ViaVia Tourism Academy, lid van het Joker ViaVia Netwerk, nam de begeleiding op zich. Ook vandaag blijven Joker en ViaVia Tourism Academy met veel plezier hun schouders zetten onder dit initiatief >>

“Eigenlijk zijn wij als bezoekers hun gasten. Dan is het logisch dat zij bepalen wat hun regels zijn.”

Wie is Theo Vos?

• Nationaliteit: Nederlands-Oegandees
• Beslist in 2015 om terug te keren naar de Karamoja-regio, om meer te weten te komen over zijn roots.
• Medeoprichter van Kara-Tunga (2016)
• Woont en werkt (deels) in Noordoost-Oeganda
• Werkt samen met lokale gidsen, ondernemers en gemeenschappen in Karamoja
• Zet sterk in op opleidingen via de Kara-Tunga Academy
• Focus: toerisme als motor voor lokale ontwikkeling en vrede

Ga mee op onze eenmalige groepsreis 'Oeganda: het noorden - Limited Edition' en deel deze ervaring met gelijkgestemde reizigers. Reis je met je partner, vrienden of gezin naar Oeganda, dan kan je de regio bezoeken via het ViaVia Joker Reiscafé in Entebbe.